İtalyan matematikçi Fibonacci yazdığı matematik kitaplarından birinde
tavşan çiftliği olan bir arkadaşıyla ilgili olduğunu iddia ettiği bir
problem sorar. Bu probleme göre arkadaşının çiftliğindeki tavşanlar
doğdukları ilk iki ay yavru yapmazlar. Üçüncü aydan itibaren her çift
her ay bir çift yavru yapar. Buna göre Fibonacci'nin arkadaşı bir çift
tavşanla başlarsa kaç ay sonra kaç çift tavşanı olur?
İlk ay yeni doğmuş bir çift tavşanımız olsun. Matematik problemlerinde
bu yavruların anasız babasız nasıl büyütülecekleri konusuna pek
girilmez. İkinci ayda bu tavşanlar henüz yavrulamadıkları için hala bir
çift tavşanımız var. Üçüncü ay bunlar bir çift yavru verecek ve iki çift
tavşanımız olacak. Yeni doğan çift dördüncü ay doğurmayacak, oysa ana
babaları yeniden bir çift yavru yapacak ve toplam üç çift tavşanımız
olacak. Bu şekilde devam edersek pek bir yere varamayacağız galiba.
Düşünsenize 100.aya kadar hesabı böyle götürmemiz mümkün mü? Örneğin
100.ayda kaç tavşanımız olacağını doğrudan hesaplamaya çalışalım.
99.ayda kaç tavşanımız varsa onların hepsi 100. ayda da olacak. Bunların
bir kısmı yavrulayacak. Yavrulayacak olanların en az iki aylık olması
gerektiğine göre 100. ayda yavrulayacak olanlar 98.ayda sahip olduğumuz
tavşanların hepsi olacak. Demek ki 100. aydaki tav-şan sayısını bulmak
için 98.aydaki tavşan sayısıyla 99.aydaki tavşan sayısını toplamak
gerekiyor.
Bu hesaba bazı itirazlar yükselebilir. Biz sadece 100. aydaki sayıyı
merak ediyorduk. Şimdi onu bulmak için hem 98. hem de 99. aylardaki
sayıyı bulmamız gerekecek. Bu hesabı 100. ayda değilde üçüncü aydan
itibaren yapalım. Birinci ve ikinci aylarda birer çift tavşanımız vardı.
Demek ki üçüncü ay iki çift tavşanımız olacak. İkinci aydaki bir çift
ile üçüncü aydaki iki çifti toplarsak dördüncü ay üç çifti bulacağız.
Buna göre Fibonacci dizisi şöyle tanımlanır:
F1 = 1
F2 = 1
Fn = Fn-1 + Fn-2 , n>2
Buna göre Fibonacci sayılarının ilk birkaç tanesi şöyle sıralanır:
1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233,377,610,987,1597,2584,4181,6765,10946...
Bu arada unutmadan 100.ayda kaç çift tavşanı olacak sorusunun cevabı da şöyle:
F100 = 354 224 848 179 261 915 075
Kaynak:
Matematiğin Aydınlık Dünyası - Sinan Sertöz (TÜBİTAK)
|